మధ్యప్రాచ్యంలో యుద్ధం ముదురుతోందని, ఇరాన్-అమెరికా ఘర్షణ ప్రపంచాన్ని పెను ప్రమాదంలోకి నెట్టబోతోందని అంతర్జాతీయ సమాజం ఆందోళన చెందుతున్న వేళ, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తీసుకున్న ఆకస్మిక నిర్ణయం ప్రపంచాన్ని విస్మయానికి గురి చేస్తోంది. శత్రువును లొంగదీయకుండానే, మిత్రదేశాలను నట్టేట ముంచి హార్మోజ్ జలసంధి రణక్షేత్రం నుండి అమెరికా తప్పుకోవాలని చూడటం ఇప్పుడు పెను సంచలనంగా మారింది. ఆపరేషన్ ‘ఎపిక్ ఫ్యూరీ’ని సగంలోనే ఆపేయాలన్న ఈ నిర్ణయం ఒక అగ్రరాజ్య బాధ్యతారాహిత్యమా లేక ట్రంప్ మార్క్ పలాయనవాదమా? అనే చర్చ మొదలైంది.

ఆపరేషన్ ఎపిక్ ఫ్యూరీ: సగంలోనే ముగిసిన పోరాటం?

ఫిబ్రవరి 28న అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా ప్రారంభమైన ‘ఆపరేషన్ ఎపిక్ ఫ్యూరీ‘ నేటికి సరిగ్గా 33 రోజులు పూర్తి చేసుకుంది. ఇరాన్ అగ్రనేతల మరణం, భారీ సైనిక విధ్వంసం జరిగినప్పటికీ ఇరాన్ తన పట్టును ఏమాత్రం సడలించలేదు. ఆరు వారాల్లో ఈ యుద్ధాన్ని ముగించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న ట్రంప్, ఇప్పటికే ఏప్రిల్ 6ను డెడ్ లైన్‌గా విధిస్తూ ఇరాన్‌కు అల్టిమేటం జారీ చేశారు. అయితే, కీలకమైన హార్మోజ్ జలసంధిని పూర్తిగా ఇరాన్ గుప్పిటి నుండి విడిపించకుండానే యుద్ధానికి ఫుల్ స్టాప్ పెట్టాలని చూడటం అమెరికా “వ్యూహాత్మక వైఫల్యం” (Strategic Failure) కిందకే వస్తుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

పెంటగాన్ హెచ్చరిక మరియు ట్రంప్ ‘శాంతి’ ముసుగు

ఇరాన్‌ను నిజంగా లొంగదీయాలంటే భూతల దాడులు (Ground attacks) చేయడం మినహా మరో మార్గం లేదని పెంటగాన్ స్పష్టం చేసింది. అయితే, ఇరాన్ గడ్డపై కాలు మోపితే అది అమెరికా పాలిట మరో దశాబ్ద కాలపు “ఊబి” (Quagmire) గా మారుతుందని నివేదికలు హెచ్చరించాయి. మరోవైపు, ట్రంప్ తనను తాను ఒక గొప్ప శాంతి కాముకుడిగా చిత్రీకరించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు.

“అమెరికా ఇప్పటికే ఆఫ్ఘనిస్తాన్, ఇరాక్ యుద్ధాల్లో వేల కోట్లు తగలేసి తీవ్రంగా నష్టపోయింది. ఇప్పుడు ఇరాన్ యుద్ధం కూడా అమెరికా ప్రతిష్ఠను దెబ్బతీసే ప్రమాదం ఉందని పెంటగాన్ భావిస్తోంది.”

తాను ఇప్పటికే ఏడు యుద్ధాలను ఆపానని చెప్పుకుంటూ, ఈ ప్రక్రియలో నోబెల్ శాంతి బహుమతిని ఆశించడం ట్రంప్ నైజం (Style). ఆ ‘సెల్ఫ్ బ్రాండింగ్’ కోసమే ఇప్పుడు ఇరాన్ యుద్ధానికి ముగింపు పలకాలని ఆయన తహతహలాడుతున్నారు.

మిత్రదేశాల గుండెల్లో రైళ్లు: వెలవెలబోతున్న దుబాయ్, దోహా

అమెరికాను నమ్ముకున్న సౌదీ అరేబియా మరియు యూఏఈలకు ఈ నిర్ణయం గొంతులో వెలక్కాయ పడ్డట్లయింది. 2023 ఒప్పందం తర్వాత ఇరాన్‌తో సంబంధాలను మెరుగుపరుచుకున్న ఈ దేశాలు, ప్రస్తుత యుద్ధం కారణంగా ఆ బంధాలను కోల్పోయాయి. ఇప్పుడు అమెరికా అర్థాంతరంగా వెనక్కి తగ్గితే, ఇరాన్ తన పగను ఈ అరబ్ దేశాలపై తీర్చుకుంటుందని అవి వణికిపోతున్నాయి.

యుద్ధ ప్రభావంతో పర్యాటక కేంద్రాలైన దుబాయ్, దోహా వంటి నగరాలు ఇప్పటికే వెలవెలబోతున్నాయి. కనెక్టివిటీ ద్వారా ఆర్థిక అభివృద్ధి సాధించాలనుకున్న అరబ్ దేశాల కలలు అమెరికా పలాయనవాదం వల్ల కల్లోలంలో పడ్డాయి. “అమెరికా ఫస్ట్” అనే నినాదంతో ట్రంప్ మిత్రదేశాల ప్రయోజనాలను పణంగా పెట్టడం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో అమెరికా విశ్వసనీయతపై పెద్ద దెబ్బ.

అమెరికా కోల్పోయిన ఆస్తిపాస్తి మరియు ప్రాణనష్టం

గత నెల రోజుల్లోనే అమెరికా అనుభవించిన నష్టాలు ఆ దేశ అంతర్గత రాజకీయాల్లో ప్రకంపనలు సృష్టిస్తున్నాయి:

* సైనిక ఆస్తుల నష్టం: సుమారు $800 మిలియన్ల విలువైన అత్యాధునిక రక్షణ వ్యవస్థలు, సామగ్రి ధ్వంసమయ్యాయి.

* ప్రాణనష్టం: 15 మంది అమెరికా సైనికులు మరణించగా, వందలాది మంది గాయపడ్డారు.

* యుద్ధ విమానాలు: ఇరాన్ రక్షణ వ్యవస్థల ధాటికి అమెరికా యుద్ధ విమానాలు నేలకూలాయి.

ఈ రాజకీయ మరియు ఆర్థిక నష్టాన్ని ఇకపై భరించలేకే, తన ఇమేజ్‌ను కాపాడుకోవడానికి ట్రంప్ ఈ ‘యూ-టర్న్’ తీసుకున్నారు.

గ్లోబల్ ఎకానమీపై పిడుగు: $150 చమురు ధర మరియు ‘వీటో పవర్’

హార్మోజ్ జలసంధిపై అమెరికా పట్టు కోల్పోవడం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు పెను ముప్పు. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో 20% వాటా కలిగిన ఈ జలసంధి ఇరాన్ చేతుల్లో ఉండిపోతే, ఆ దేశానికి ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాపై “వీటో పవర్” (Veto Power) లభిస్తుంది.

* ప్రస్తుతం 100-120 మధ్య ఉన్న బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర ఏకంగా $150 మార్కును దాటే ప్రమాదం ఉంది.

* ఇది భారత్, జపాన్ వంటి చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడే దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలకు “మరణ శాసనం” (Death Blow) లాంటిది.

* ద్రవ్యోల్బణం ఆకాశాన్ని తాకి సామాన్యుడిపై తీవ్ర భారం పడుతుంది.

చైనా తెలివైన ఎత్తుగడ: డాలర్ ఆధిపత్యానికి ‘చరమగీతం’?

ఈ భౌగోళిక రాజకీయ అనిశ్చితి (Geopolitical Uncertainty) చైనాకు వరంగా మారింది. ఇరాన్ నుండి చమురు కొనుగోలుకు చైనా ఇప్పటికే ‘యువాన్’ (Yuan) మార్గాన్ని ఎంచుకుంది. ఇరాన్ తన చమురు అమ్మకాలకు యువాన్‌ను ప్రామాణికంగా మార్చడం అనేది అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో అమెరికా డాలర్ ఆధిపత్యానికి “చరమగీతం” (Death Knell) పాడటమే. అంతేకాకుండా, అమెరికా బలహీనతను గమనించిన హౌతీలు, హిస్బుల్లా వంటి ఉగ్రవాద సంస్థలు మరింత రెచ్చిపోయే అవకాశం ఉంది.

ముగింపు

డొనాల్డ్ ట్రంప్ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం శాంతి కోసం కాదు, బాధ్యతల నుండి తప్పించుకోవడానికి చేస్తున్న “శాంతి ముసుగులో పలాయనవాదం”. ఇది తాత్కాలికంగా అమెరికాను కాపాడవచ్చు కానీ, ఒక అగ్రరాజ్యంగా ఆ దేశ హోదాను మరియు విశ్వసనీయతను ప్రశ్నార్థకం చేస్తోంది. కీలకమైన జలమార్గాన్ని శత్రువు చేతిలో వదిలేసి రావడం వల్ల రాబోయే రోజుల్లో ప్రపంచం మరిన్ని యుద్ధ మేఘాల్లోకి వెళ్లడం ఖాయం.

ట్రంప్ షాకింగ్ యూ-టర్న్: ఇరాన్ దెబ్బకి యుద్ధం నుంచి అమెరికా తగ్గాల్సిందేనా?

మధ్యప్రాచ్యంలో యుద్ధం ముదురుతోందని, ఇరాన్-అమెరికా ఘర్షణ ప్రపంచాన్ని పెను ప్రమాదంలోకి నెట్టబోతోందని అంతర్జాతీయ సమాజం ఆందోళన చెందుతున్న వేళ, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తీసుకున్న ఆకస్మిక నిర్ణయం ప్రపంచాన్ని విస్మయానికి గురి చేస్తోంది. శత్రువును లొంగదీయకుండానే, మిత్రదేశాలను నట్టేట ముంచి హార్మోజ్ జలసంధి రణక్షేత్రం నుండి అమెరికా తప్పుకోవాలని చూడటం ఇప్పుడు పెను సంచలనంగా మారింది. ఆపరేషన్ 'ఎపిక్ ఫ్యూరీ'ని సగంలోనే ఆపేయాలన్న ఈ నిర్ణయం ఒక అగ్రరాజ్య బాధ్యతారాహిత్యమా లేక ట్రంప్ మార్క్ పలాయనవాదమా? అనే చర్చ మొదలైంది. ఆపరేషన్ ఎపిక్ ఫ్యూరీ: సగంలోనే ముగిసిన పోరాటం? ఫిబ్రవరి 28న అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా ప్రారంభమైన 'ఆపరేషన్ ఎపిక్ ఫ్యూరీ' నేటికి సరిగ్గా 33 రోజులు పూర్తి చేసుకుంది. ఇరాన్ అగ్రనేతల మరణం, భారీ సైనిక విధ్వంసం జరిగినప్పటికీ ఇరాన్ తన పట్టును ఏమాత్రం సడలించలేదు. ఆరు వారాల్లో ఈ యుద్ధాన్ని ముగించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న ట్రంప్, ఇప్పటికే ఏప్రిల్ 6ను డెడ్ లైన్‌గా విధిస్తూ ఇరాన్‌కు అల్టిమేటం జారీ చేశారు. అయితే, కీలకమైన హార్మోజ్ జలసంధిని పూర్తిగా ఇరాన్ గుప్పిటి నుండి విడిపించకుండానే యుద్ధానికి ఫుల్ స్టాప్ పెట్టాలని చూడటం అమెరికా "వ్యూహాత్మక వైఫల్యం" (Strategic Failure) కిందకే వస్తుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. పెంటగాన్ హెచ్చరిక మరియు ట్రంప్ 'శాంతి' ముసుగు ఇరాన్‌ను నిజంగా లొంగదీయాలంటే భూతల దాడులు (Ground attacks) చేయడం మినహా మరో మార్గం లేదని పెంటగాన్ స్పష్టం చేసింది. అయితే, ఇరాన్ గడ్డపై కాలు మోపితే అది అమెరికా పాలిట మరో దశాబ్ద కాలపు "ఊబి" (Quagmire) గా మారుతుందని నివేదికలు హెచ్చరించాయి. మరోవైపు, ట్రంప్ తనను తాను ఒక గొప్ప శాంతి కాముకుడిగా చిత్రీకరించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు. "అమెరికా ఇప్పటికే ఆఫ్ఘనిస్తాన్, ఇరాక్ యుద్ధాల్లో వేల కోట్లు తగలేసి తీవ్రంగా నష్టపోయింది. ఇప్పుడు ఇరాన్ యుద్ధం కూడా అమెరికా ప్రతిష్ఠను దెబ్బతీసే ప్రమాదం ఉందని పెంటగాన్ భావిస్తోంది." తాను ఇప్పటికే ఏడు యుద్ధాలను ఆపానని చెప్పుకుంటూ, ఈ ప్రక్రియలో నోబెల్ శాంతి బహుమతిని ఆశించడం ట్రంప్ నైజం (Style). ఆ 'సెల్ఫ్ బ్రాండింగ్' కోసమే ఇప్పుడు ఇరాన్ యుద్ధానికి ముగింపు పలకాలని ఆయన తహతహలాడుతున్నారు. మిత్రదేశాల గుండెల్లో రైళ్లు: వెలవెలబోతున్న దుబాయ్, దోహా అమెరికాను నమ్ముకున్న సౌదీ అరేబియా మరియు యూఏఈలకు ఈ నిర్ణయం గొంతులో వెలక్కాయ పడ్డట్లయింది. 2023 ఒప్పందం తర్వాత ఇరాన్‌తో సంబంధాలను మెరుగుపరుచుకున్న ఈ దేశాలు, ప్రస్తుత యుద్ధం కారణంగా ఆ బంధాలను కోల్పోయాయి. ఇప్పుడు అమెరికా అర్థాంతరంగా వెనక్కి తగ్గితే, ఇరాన్ తన పగను ఈ అరబ్ దేశాలపై తీర్చుకుంటుందని అవి వణికిపోతున్నాయి. యుద్ధ ప్రభావంతో పర్యాటక కేంద్రాలైన దుబాయ్, దోహా వంటి నగరాలు ఇప్పటికే వెలవెలబోతున్నాయి. కనెక్టివిటీ ద్వారా ఆర్థిక అభివృద్ధి సాధించాలనుకున్న అరబ్ దేశాల కలలు అమెరికా పలాయనవాదం వల్ల కల్లోలంలో పడ్డాయి. "అమెరికా ఫస్ట్" అనే నినాదంతో ట్రంప్ మిత్రదేశాల ప్రయోజనాలను పణంగా పెట్టడం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో అమెరికా విశ్వసనీయతపై పెద్ద దెబ్బ. అమెరికా కోల్పోయిన ఆస్తిపాస్తి మరియు ప్రాణనష్టం గత నెల రోజుల్లోనే అమెరికా అనుభవించిన నష్టాలు ఆ దేశ అంతర్గత రాజకీయాల్లో ప్రకంపనలు సృష్టిస్తున్నాయి: * సైనిక ఆస్తుల నష్టం: సుమారు $800 మిలియన్ల విలువైన అత్యాధునిక రక్షణ వ్యవస్థలు, సామగ్రి ధ్వంసమయ్యాయి. * ప్రాణనష్టం: 15 మంది అమెరికా సైనికులు మరణించగా, వందలాది మంది గాయపడ్డారు. * యుద్ధ విమానాలు: ఇరాన్ రక్షణ వ్యవస్థల ధాటికి అమెరికా యుద్ధ విమానాలు నేలకూలాయి. ఈ రాజకీయ మరియు ఆర్థిక నష్టాన్ని ఇకపై భరించలేకే, తన ఇమేజ్‌ను కాపాడుకోవడానికి ట్రంప్ ఈ 'యూ-టర్న్' తీసుకున్నారు. గ్లోబల్ ఎకానమీపై పిడుగు: $150 చమురు ధర మరియు 'వీటో పవర్' హార్మోజ్ జలసంధిపై అమెరికా పట్టు కోల్పోవడం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు పెను ముప్పు. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో 20% వాటా కలిగిన ఈ జలసంధి ఇరాన్ చేతుల్లో ఉండిపోతే, ఆ దేశానికి ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాపై "వీటో పవర్" (Veto Power) లభిస్తుంది. * ప్రస్తుతం 100-120 మధ్య ఉన్న బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర ఏకంగా $150 మార్కును దాటే ప్రమాదం ఉంది. * ఇది భారత్, జపాన్ వంటి చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడే దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలకు "మరణ శాసనం" (Death Blow) లాంటిది. * ద్రవ్యోల్బణం ఆకాశాన్ని తాకి సామాన్యుడిపై తీవ్ర భారం పడుతుంది. చైనా తెలివైన ఎత్తుగడ: డాలర్ ఆధిపత్యానికి 'చరమగీతం'? ఈ భౌగోళిక రాజకీయ అనిశ్చితి (Geopolitical Uncertainty) చైనాకు వరంగా మారింది. ఇరాన్ నుండి చమురు కొనుగోలుకు చైనా ఇప్పటికే 'యువాన్' (Yuan) మార్గాన్ని ఎంచుకుంది. ఇరాన్ తన చమురు అమ్మకాలకు యువాన్‌ను ప్రామాణికంగా మార్చడం అనేది అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో అమెరికా డాలర్ ఆధిపత్యానికి "చరమగీతం" (Death Knell) పాడటమే. అంతేకాకుండా, అమెరికా బలహీనతను గమనించిన హౌతీలు, హిస్బుల్లా వంటి ఉగ్రవాద సంస్థలు మరింత రెచ్చిపోయే అవకాశం ఉంది. ముగింపు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం శాంతి కోసం కాదు, బాధ్యతల నుండి తప్పించుకోవడానికి చేస్తున్న "శాంతి ముసుగులో పలాయనవాదం". ఇది తాత్కాలికంగా అమెరికాను కాపాడవచ్చు కానీ, ఒక అగ్రరాజ్యంగా ఆ దేశ హోదాను మరియు విశ్వసనీయతను ప్రశ్నార్థకం చేస్తోంది. కీలకమైన జలమార్గాన్ని శత్రువు చేతిలో వదిలేసి రావడం వల్ల రాబోయే రోజుల్లో ప్రపంచం మరిన్ని యుద్ధ మేఘాల్లోకి వెళ్లడం ఖాయం.